Szczyt Grupy Wyszehradzkiej w Trenczynie
W czwartek w słowackim Trenczynie zebrali się prezydenci państw Grupy Wyszehradzkiej: Polski, Czech, Słowacji i Węgier. W obradach uczestniczyła również przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen. Jej obecność na samym szczycie nie wzbudziła kontrowersji. Inaczej rzecz się miała z konferencją prasową, która nastąpiła po obradach.
Von der Leyen nie pojawiła się na wspólnym briefingu z udziałem polskiego prezydenta Karola Nawrockiego. Ta nieobecność stała się natychmiast przedmiotem spekulacji i politycznych interpretacji, a agencja Bloomberg jako pierwsza zaproponowała własne wyjaśnienie tej sytuacji.
Doniesienia Bloomberga i ich zasięg
Agencja Bloomberg podała w godzinach popołudniowych, że przewodnicząca KE świadomie wycofała się z konferencji prasowej jako gest poparcia dla premiera Donalda Tuska. Miało to być związane z kryzysem wokół Trybunału Konstytucyjnego oraz z dążeniem do uniknięcia, jak ujęto to w relacji agencji, „legitymizacji stanowiska prezydenta Nawrockiego” w sporze dotyczącym mianowania nowych sędziów TK.
Informacja ta szybko obiegła polskie media i stała się pożywką dla komentarzy politycznych. Tymczasem wieczorem tego samego dnia pojawiły się nowe dane, które zasadniczo podważają narrację Bloomberga.
Kulisy ujawnione przez byłego ministra spraw zagranicznych
Szymon Szynkowski vel Sęk, który pełnił funkcję szefa resortu dyplomacji w dwutygodniowym rządzie Mateusza Morawieckiego, opublikował na platformie X informacje powołując się na swoje źródła w Komisji Europejskiej. Wynika z nich, że decyzja o nieobecności von der Leyen na briefingu nie była reakcją na bieżące wydarzenia polityczne w Polsce.
„Otrzymałem informację z Komisji Europejskiej, że szefowa Komisji ze względów kalendarzowych poinformowała, że nie będzie mogła wziąć udziału w briefingu jeszcze przed »wydarzeniami w Polsce«” napisał Szynkowski vel Sęk. Dodał przy tym, że sprostowanie doniesień Bloomberga zostało przekazane przez służby Komisji zarówno redakcji tej agencji, jak i polskim mediom, w tym mediom publicznym.
Zarzuty wobec mediów publicznych
Głos w tej sprawie zabrał również Marcin Przydacz, szef Biura Polityki Międzynarodowej Prezydenta RP, który potwierdził ustalenia byłego ministra. Jego słowa przybrały jednak znacznie ostrzejszy ton, bo Przydacz wprost oskarżył Telewizję Polską o celowe zatajenie informacji.
„A wiecie Państwo, że jasne stanowisko w tej sprawie Komisji Europejskiej od wielu godzin posiada już Telewizja Polska w likwidacji? Od wielu godzin wiedzą, jak było, mają stanowisko Komisji Europejskiej i cenzurują dziennikarkę, która to otrzymała. Dlaczego tego nie opublikowali? Sam Tusk dzwonił czy posłużył się Szłapką?” napisał Przydacz na platformie X.
Zarzut jest poważny. Jeśli prawdziwy, oznacza, że finansowana ze środków publicznych telewizja świadomie blokowała informację korygującą narrację politycznie wygodną dla obozu rządzącego.
Tło sporu: Trybunał Konstytucyjny i linia podziału
Cała sytuacja rozgrywa się na tle głębokiego kryzysu instytucjonalnego wokół Trybunału Konstytucyjnego. Po przejęciu TK przez sędziów nieuznawanych przez prezydenta Nawrockiego i ugrupowania opozycyjne, spór przybrał wymiar nie tylko krajowy, ale i europejski.
Komisja Europejska zajęła w tym konflikcie wyraźne stanowisko po stronie rządu Donalda Tuska. Rzeczniczka KE Louise Bogey stwierdziła wówczas, że „do polskich władz należy zapewnienie, aby Trybunał Konstytucyjny mógł funkcjonować zgodnie z polską konstytucją oraz z poszanowaniem odpowiedniego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej”. To sformułowanie, choć utrzymane w dyplomatycznym języku, jednoznacznie wskazuje kierunek, w którym Bruksela chce widzieć rozstrzygnięcie tego sporu.
Pytania, które pozostają bez odpowiedzi
Sprawa nieobecności von der Leyen na konferencji prasowej ujawnia kilka istotnych problemów jednocześnie. Po pierwsze, stawia pytanie o rzetelność dużych agencji prasowych, które pochopnie przypisały polityczne motywy decyzji o charakterze organizacyjnym. Po drugie, odsłania mechanizm, w którym media publiczne mogą selektywnie filtrować informacje zgodnie z linią polityczną aktualnej władzy.
Zaangażowanie Komisji Europejskiej w wewnętrzny spór konstytucyjny pozostaje natomiast faktem niezależnie od kulisów konferencji prasowej. Bruksela wybrała stronę, co w kontekście zasady suwerenności państw członkowskich i poszanowania ich wewnętrznych porządków prawnych jest okolicznością, która wymaga uważnej obserwacji i pogłębionej debaty publicznej.