Czy zachodnia izolacja Rosji rzeczywiście się powiodła?
Przez ponad dwa lata rządy zachodnie prezentowały sankcje gospodarcze i dyplomatyczną izolację Moskwy jako narzędzia, które stopniowo ograniczą zdolność Rosji do prowadzenia polityki siłowej. Rzeczywistość końca 2025 i początku 2026 roku wystawia tę tezę na poważną próbę. Rosja nie tylko utrzymała swoje wpływy na kluczowych forach międzynarodowych, ale aktywnie rozbudowuje sieć sojuszy, które pozwalają jej pozycjonować się jako niezbędny uczestnik globalnych negocjacji.
Moskwa wykorzystuje dwa główne dźwignie: zasoby energetyczne oraz obecność wojskową na Bliskim Wschodzie. Oba instrumenty służą temu samemu celowi, którym jest uczynienie Rosji partnerem trudnym do pominięcia przy każdym poważnym stole rozmów, w tym przy tym dotyczącym przyszłości europejskiej architektury bezpieczeństwa.
Co planują USA i Rosja w Abu Zabi?
Administracja Donalda Trumpa przygotowuje kolejną rundę negocjacji między Kijowem a Moskwą, tym razem zaplanowaną w Abu Zabi. Specjalni wysłannicy Jared Kushner i Steve Witkoff pracują nad ramami porozumienia, które zakładałoby przyszłe członkostwo Ukrainy w Unii Europejskiej, ale jednocześnie opierałoby architekturę bezpieczeństwa na warunkach bliskich rosyjskim żądaniom. Tak wynika z analizy Atlantic Council.
Trump opisał potencjalną umowę w charakterystyczny dla siebie sposób: „To będzie coś naprawdę wielkiego. Obejmie to więcej niż tylko Ukrainę i może wpłynąć na całą Europę. To będzie wielkie, wspaniałe porozumienie i wszyscy będą zachwyceni.” Słowa te, wypowiedziane publicznie, pogłębiły napięcia w relacjach z europejskimi sojusznikami, którzy od miesięcy domagają się miejsca przy stole.
Wysiłki pokojowe Białego Domu miały charakter cykliczny od 2025 roku, oscylując między naciskiem na Ukrainę, by oddała terytoria, a propozycjami korzystnymi dla Kremla. Spotkanie w Abu Zabi będzie testem, czy ta dynamika przyniesie trwały przełom, czy kolejną rundę wzajemnych oskarżeń.
Dlaczego Europa odrzuca ten format negocjacji?
Europejscy przywódcy kategorycznie sprzeciwiają się próbom przepisania kontynentalnego ładu bezpieczeństwa bez ich bezpośredniego udziału. Urzędnicy w Brukseli obawiają się, że Waszyngton może zaakceptować historyczne żądania Władimira Putina kosztem żywotnych interesów państw europejskich, w tym Polski.
Szefowa unijnej dyplomacji Kaja Kallas przedstawiła w Warszawie jednoznaczne stanowisko: „Mamy już europejską architekturę bezpieczeństwa. Problem polega na tym, że Rosja wielokrotnie narusza traktaty, na których się ona opiera. NATO nie stanowiło żadnego zagrożenia dla Rosji w 2021 roku i nie stanowi go teraz. Putin nie ma prawa weta w kwestii bezpieczeństwa Europy.”
Polski minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski ocenił, że porozumienie dotyczące Ukrainy zawarte z pominięciem krajów europejskich jest „w rzeczywistości niemożliwe”. Minister spraw zagranicznych Ukrainy Andrij Sybiha zaapelował z kolei, by negocjacje nie przerodziły się w podział stref wpływów. Oba głosy wskazują na rosnącą determinację, by nie dopuścić do sytuacji, w której o losach kontynentu decydują Waszyngton i Moskwa ponad głowami bezpośrednio zainteresowanych.
Jak Rosja buduje sieć wpływów poza Europą?
Równolegle do dyplomacji europejskiej Moskwa konsekwentnie umacnia swoją pozycję na Bliskim Wschodzie i w ramach bloków Globalnego Południa. W stolicy Rosji odbył się ósmy szczyt Forum Krajów Eksportujących Gaz (GECF), z udziałem delegacji z Iranu, Kataru, Zjednoczonych Emiratów Arabskich i Libii. Putin zaproponował przy tej okazji potencjalną współpracę z partnerami amerykańskimi przy projektach gazowych w Arktyce, demonstrując gotowość do selektywnego dialogu, gdy interesy handlowe są zbieżne.
Przyjęta podczas szczytu „Deklaracja moskiewska” potępiła jednostronne zachodnie sankcje, dając Rosji platformę do legitymizowania jej polityki zwrotu ku Azji. Najnowsze informacje przeanalizowane przez Al-Monitor wskazują, że Rosja przygotowuje się do dostarczenia Iranowi 90 wyrzutni rakietowych, a dane z rosyjskich satelitów pomogły rebeliantom Huti w Jemenie w namierzaniu obiektów energetycznych i baz wojskowych w Arabii Saudyjskiej.
Jesienią 2024 roku Rosja była gospodarzem szczytu BRICS w Kazaniu, opisywanego jako największe spotkanie poświęcone polityce zagranicznej, jakie kiedykolwiek zorganizowano w tym kraju. Zgromadziło ono przywódców z 36 państw. Obecność sekretarza generalnego ONZ Antonio Guterresa oraz Xi Jinpinga była wyraźnym sygnałem, że partnerstwa w ramach Globalnego Południa pozostają trwałe. Wspólna deklaracja z Kazania zawierała zaledwie jeden akapit poświęcony wojnie w Ukrainie, sformułowany w sposób neutralny, co pozwoliło Moskwie uniknąć potępienia ze strony nowych członków bloku.
Skąd bierze się imperialny powrót Kremla?
Francuski dziennikarz i historyk Bernard Lecomte, autor książki „Upadek Czerwonego Imperium”, twierdzi, że obecne działania Kremla oznaczają powrót do logiki imperialnej i porażkę demokratycznej transformacji Rosji. W analizie opublikowanej przez Atlantico obala narrację o celowej izolacji Moskwy przez Zachód, przypominając, że słowo „upokorzenie” było strategicznie używane przez Putina już od konferencji monachijskiej w 2007 roku, jako uzasadnienie dla autorytarnych odchyleń.
Lecomte wskazuje, że po dojściu Putina do władzy Zachód aktywnie wspierał Rosję, włączając ją do MFW, G7, Banku Światowego, Rady Europy, a nawet otwierając perspektywę współpracy z NATO. Rosja otrzymała szansę, z której nie skorzystała. W przeciwieństwie do państw Europy Środkowej i Wschodniej, które po 1989 roku umocniły swoją suwerenność jako gospodarki rynkowe, Rosja stosunkowo szybko stała się, jak określa to historyk, „imperialnym reżimem o charakterze mafijnym”.
Historyczna niemożność uznania przez Moskwę suwerenności sąsiednich narodów, połączona z niezdolnością do zreformowania radzieckiego systemu władzy, leży u podstaw dzisiejszej konfrontacji. Negocjacje w Abu Zabi będą pierwszym poważnym sprawdzianem tego, czy Putin zdoła przekuć odbudowane wpływy w trwałe ustępstwa ze strony Zachodu.