Lenin z irokeza i powielacze. Noc Muzeów w szczecińskim Przystanku Historia IPN
Szczecin, Noc Muzeów – Odwiedzający Przystanek Historia IPN w Szczecinie mieli w sobotę wyjątkową okazję: na własne oczy zobaczyć, jak działała podziemna opozycja w czasach PRL, a przy okazji zabrać do domu bawełnianą torbę z nadrukiem Lenina w irokeza.
Drukarnia opozycyjna jako motyw przewodni
Centrum ekspozycji stanowiła zrekonstruowana drukarnia opozycyjna. W przestrzeniach Posejdona przy Bramie Portowej ustawiono maszyny do pisania, powielacze oraz sprzęt do nagrywania – narzędzia, którymi działacze antykomunistyczni tworzyli nielegalne wydawnictwa.
Dla najmłodszych odwiedzających wiele eksponatów było prawdziwym odkryciem. Dzieci przychodziły z rodzinami i po raz pierwszy w życiu oglądały kasety magnetofonowe.
– Na takim nagrywałem listę przebojów „Trójki” – wspominał jeden z ojców, pokazując synowi magnetofon kasetowy. – Do niego potrzebny był jeszcze ołówek, bo kaseta się często zacinała i trzeba ją było przewijać ręcznie.
Sitodruk i pamiątka z PRL-owskiej opozycji
Największym zainteresowaniem cieszyło się wykonywanie sitodruku – techniki polegającej na przeciskaniu farby przez specjalną siatkę na papier lub inne materiały. W czasach PRL opozycja chętnie sięgała po nią przy tworzeniu nielegalnych wydawnictw.
Każdy chętny mógł samodzielnie wykonać nadruk i wyjść z własnoręcznie ozdobionym płótnem. Na torbach lądowały: głowa Lenina z fryzurą na irokeza, generał Jaruzelski z kwiatuszkiem oraz krasnoludek z „Pomarańczowej Alternatywy”.
Maszyny do pisania i kolejki chętnych
Nie mniejszą atrakcją okazały się maszyny do pisania. Momentami przy stanowiskach tworzyły się kolejki.
– Momentami ustawiała się kolejka chętnych, by wrócić do czasów, gdy tak pisało się podania – mówi Marcin Górka z IPN. – A tą właśnie techniką powstawały opozycyjne ulotki.
Każdy, kto chciał, mógł też złożyć własnego fanzina – stronę gazetki, jakie w trzecim obiegu wydawały subkultury punkowe i Pomarańczowa Alternatywa.
Wystawa i gra planszowa „Konspira”
W ramach ekspozycji „Papierowa rewolucja” zaprezentowano oryginalne wydawnictwa, pieczęcie, naszywki oraz plansze objaśniające mechanizmy działania podziemnych drukarni. Wystawa pokazywała, jak w latach 70. i 80. drukowano i kolportowano nielegalne gazety, ulotki i książki poza zasięgiem komunistycznej cenzury.
Odwiedzający mogli również zagrać w najnowszą grę planszową IPN – „Konspira”. Inspirowana działalnością opozycji antykomunistycznej w latach 80., gra stawia graczy w roli opozycjonistów organizujących tajne akcje przeciwko władzy. Część uczestników wciela się jednak w tajnych współpracowników Służby Bezpieczeństwa, co nadaje rozgrywce dramatyczny wymiar.