Rubio w Atenach: sojusz transatlantycki nabiera nowego wymiaru
Sekretarz stanu USA Marco Rubio przybył do Aten z misją, której symboliczny ciężar trudno przecenić. Podczas wspólnej konferencji prasowej z greckim ministrem spraw zagranicznych Jorgosem Jerapetritisem Rubio wprost wskazał, że Grecja znajduje się na pierwszej linii zagrożeń, z jakimi mierzy się dziś cały Zachód. Masowa migracja, handel ludźmi i różne formy terroryzmu — to wyzwania, które dotykają Aten ze szczególną siłą ze względu na jej geograficzne położenie na styku Europy, Bliskiego Wschodu i Afryki. Rubio podkreślił, że Stany Zjednoczone nie mogą pozostać bierne wobec presji wywieranej na kraj, który odgrywa tak kluczową rolę w architekturze bezpieczeństwa całego regionu.
Kolebka Zachodu nie może być pozostawiona sama sobie
Amerykański sekretarz stanu użył słów, które z pewnością zostaną zapamiętane. Oznajmił, że Waszyngton nie pozwoli, by „kolebka Zachodu” była zagrożona przez złe decyzje, bierność i brak reakcji na narastające wyzwania. Grecję nazwał „silnym i wzorowym sojusznikiem NATO” oraz „źródłem stabilności w niestabilnym świecie” — określenia te nie są jedynie kurtuazją dyplomatyczną, lecz wyraźnym sygnałem, że Waszyngton traktuje Ateny jako strategiczny filar swojej obecności we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego. To język, który przywraca właściwe proporcje w debacie o sojuszach — zamiast abstrakcyjnych deklaracji pojawia się konkretna ocena wartości partnera.
Cieśnina Ormuz i gotowość Aten do współpracy
Minister Jerapetritis nie pozostał dłużny i zadeklarował gotowość Grecji do współpracy ze Stanami Zjednoczonymi, w tym do udzielenia pomocy morskiej w cieśninie Ormuz — jednym z najważniejszych szlaków handlowych świata. Grecki szef dyplomacji postawił jednak wyraźny warunek: zaangażowanie Aten będzie możliwe wyłącznie wówczas, gdy w regionie będzie toczył się realny proces pokojowy. To stanowisko świadczy o dojrzałości greckiej polityki zagranicznej, która potrafi łączyć lojalność sojuszniczą z zachowaniem własnej podmiotowości i rozważnym wyważaniem interesów narodowych. Grecja daje tym samym do zrozumienia, że jest partnerem przewidywalnym, lecz nie bezwarunkowym.
Wzgórze Pnyks i apel o odnowę ducha Zachodu
Jeszcze tego samego dnia Rubio wygłosił przemówienie na wzgórzu Pnyks — miejscu, gdzie przed wiekami ateńscy obywatele debatowali nad losami swojej republiki, u podnóża samego Akropolu. Zastępca sekretarza stanu ds. globalnych spraw publicznych Dylan Johnson zapowiedział, że Rubio wezwie do „odnowy ducha Zachodu”, przypominając wspólne dziedzictwo Amerykanów i Europejczyków. Według doradców sekretarza stanu jego przesłanie miało nakreślić ciągłość cywilizacyjną rozciągającą się od Aten i Rzymu, przez chrześcijaństwo, aż po powstanie Stanów Zjednoczonych. Rubio ostrzegł jednocześnie, że cywilizacja zachodnia zapomniała o niektórych swoich „istotnych cechach” — słowa te brzmią jak diagnoza kryzysu tożsamości, z którym zmaga się dziś wiele europejskich społeczeństw, w tym polskie.
Kontrowersje wokół ambasadorki Guilfoyle
Wizyta Rubio nie obyła się bez trudniejszych pytań. Sekretarz stanu stanął w obronie ambasadorki USA w Grecji Kimberly Guilfoyle, wobec której zarówno amerykańscy senatorowie, jak i greckie partie opozycyjne wyraziły poważne zaniepokojenie. Doniesienia medialne sugerowały, że Guilfoyle miała grozić wykorzystaniem wpływów Waszyngtonu w celu obalenia greckiego rządu — zarzut, który w przypadku potwierdzenia stanowiłby rażące naruszenie norm dyplomatycznych i zasad suwerenności państwowej. Rubio, zapytany wprost o to, czy postępowanie ambasadorki jest zgodne z zasadami etyki Departamentu Stanu, odpowiedział lakonicznie: „Wystarczy powiedzieć, że nasza ambasada tutaj wykonuje świetną robotę. Nasza ambasadorka jest tutaj silną osobowością”. Odpowiedź ta, choć broniąca Guilfoyle, pozostawia otwarte pytania, na które opinia publiczna — zarówno w Grecji, jak i w Stanach Zjednoczonych — zasługuje na pełniejszą odpowiedź.