Rosyjska machina dezinformacji uderza w Zachód
Rosyjska sieć dezinformacyjna Storm-1516 prowadzi zakrojone na szeroką skalę operacje wpływu na Zachodzie od 2023 roku, systematycznie publikując sfabrykowane materiały wymierzone w polityków Europy i Stanów Zjednoczonych. Agencja Bloomberg opublikowała szczegółowe śledztwo, które ujawnia skalę i mechanizmy działania tej grupy, określając ją mianem najpotężniejszej rosyjskiej broni w wojnie informacyjnej.
Według ustaleń śledczych, w skład Storm-1516 wchodzą byli pracownicy tzw. fabryki trolli Jewgienija Prigożyna, a sama sieć działa pod auspicjami rosyjskiego wywiadu wojskowego GRU. Grupie zarzuca się ingerencję w procesy wyborcze w Stanach Zjednoczonych, Niemczech i na Węgrzech.
190 sfabrykowanych historii w niecałe trzy lata
Bloomberg zidentyfikował ponad 190 fałszywych materiałów opublikowanych przez Storm-1516 od sierpnia 2023 roku. Sieć rozpowszechnia nieprawdziwe oskarżenia wobec zachodnich polityków — o korupcję, fałszowanie wyborów oraz przestępstwa seksualne — posługując się spreparowanymi filmami, podrobionymi stronami internetowymi imitującymi portale informacyjne oraz anonimowymi kontami w mediach społecznościowych.
Produkowane materiały wideo zawierają sfałszowane dokumenty i fałszywe zeznania rzekomych świadków. Dźwięk i obraz są przetwarzane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji, co utrudnia ich weryfikację przez przeciętnego odbiorcę.
Platforma X głównym kanałem dystrybucji
Sfabrykowane treści krążą przede wszystkim na platformie X (dawniej Twitter), ale pojawiają się również na TikToku, Telegramie, Facebooku i Instagramie. Kluczową rolę w dystrybucji odgrywa konto Johnny Midnight na X, które opublikowało blisko 60 materiałów Storm-1516 i zgromadziło ponad 630 tysięcy obserwujących.
Tożsamość właściciela konta pozostaje nieznana. Od lutego 2024 roku posiada ono niebieski znaczek płatnej subskrypcji, co algorytmicznie zwiększa zasięg publikowanych treści. Po interwencji Bloomberga konto zostało zablokowane, lecz przywrócono je tydzień później — bez żadnego komentarza ze strony platformy.
Ukraina i Zełenski na celowniku
Ponad 40 procent wszystkich fałszywych materiałów Storm-1516 jest wymierzonych w Ukrainę, a kolejna jedna trzecia dotyczy procesów wyborczych w innych krajach. Prezydent Wołodymyr Zełenski jest atakowany regularnie — nieraz co tydzień. Do obalonych przez dziennikarzy fact-checkingowych kłamstw należą m.in. twierdzenia, że:
Jedną z ostatnich operacji był sfabrykowany raport podszywający się pod materiał BBC, według którego skradziony obraz Paula Cézanne’a miał znajdować się w gabinecie Zełenskiego. Twierdzenie to — podobnie jak pozostałe — zostało zdementowane.
Dezinformacja trafia do ust polityków
Część fałszywych narracji Storm-1516 przedostała się do głównego nurtu polityki. W listopadzie 2023 roku pojawiła się nieprawdziwa informacja, jakoby współpracownicy Zełenskiego kupili dwa jachty warte 75 milionów dolarów za pieniądze z zachodniej pomocy wojskowej. Brokerzy zaangażowani w transakcje zaprzeczyli tym doniesieniom.
Ówczesny senator J.D. Vance, obecny wiceprezydent Stanów Zjednoczonych, publicznie powołał się na tę historię, uzasadniając nią swój sprzeciw wobec dalszego wsparcia dla Ukrainy. Tę samą narrację rozpowszechniała była kongresmenka Marjorie Taylor Greene.
GRU i Kreml za sterami operacji
Według dwóch europejskich oficerów wywiadu, z którymi rozmawiał Bloomberg, globalną wojną informacyjną Rosji przeciwko Zachodowi kieruje Siergiej Kirijenko, pierwszy zastępca szefa Administracji Prezydenta Rosji. Zachodni urzędnicy są przekonani, że Storm-1516 działa pod kontrolą GRU.
Ukraiński wywiad wskazuje, że serwery grupy oraz narzędzia sztucznej inteligencji finansowała Jednostka 29155 GRU pod kierownictwem Olega Kusznira. Koordynacją działań Storm-1516 zajmuje się oficer GRU Jurij Choroszenski. Treści dla sieci mogą być produkowane przez powiązaną z Prigożynem pseudo-organizację praw człowieka — Foundation to Battle Injustice — objętą sankcjami Unii Europejskiej.
Sankcjami unijnymi objęty jest też filozof i propagandysta Aleksander Dugin, który według zachodnich służb koordynował rozpowszechnianie sfabrykowanych narracji Storm-1516. Sieć wspiera również John Mark Dougan — były amerykański policjant mieszkający w Rosji od 2016 roku.
Eskalacja przed kolejnymi wyborami
W pierwszym kwartale 2026 roku Storm-1516 produkowała fałszywe treści dwa razy szybciej niż w analogicznym okresie roku poprzedniego. Pod koniec marca i na początku kwietnia materiały ukazywały się niemal codziennie. Kilkadziesiąt z nich dotyczyło Węgier w czasie tamtejszych wyborów parlamentarnych, ponad 25 — Armenii, gdzie wybory zaplanowano na czerwiec.
Storm-1516 ingerowała już w wybory w USA w 2024 roku oraz w Mołdawii i Niemczech w 2025 roku. Bloomberg ostrzega, że przed listopadowymi wyborami do amerykańskiego Kongresu Rosja prawdopodobnie zintensyfikuje kampanię dezinformacyjną, dążąc do podważenia zaufania Amerykanów do instytucji demokratycznych i procesu wyborczego.