Pierwsze poważne tąpnięcie poparciapo kilku miesiącach rekordowych wyników
Prezydent Karol Nawrocki po raz pierwszy od kilku miesięcy spadł poniżej progu 50 procent zaufania w najnowszym sondażu IBRiS dla Onetu, notując łącznie siedmiopunktowy spadek na przestrzeni ostatnich trzech miesięcy. Jeszcze niedawno głowa państwa cieszyła się rekordowymi wynikami przekraczającymi 50 procent i wyraźną przewagą nad pozostałymi politykami, co skłaniało część komentatorów do twierdzenia, że przy tak licznym elektoracie prawicowym w Polsce Nawrocki jest politycznie „nie do ruszenia”. Rzeczywistość okazuje się bardziej złożona, a politolodzy wskazują na kilka nakładających się mechanizmów, które odpowiadają za obserwowane osłabienie prezydenta.
Prof. Waldemar Wojtasik, politolog, który analizuje polską scenę polityczną od lat, nie jest zaskoczony tym kierunkiem. Jak podkreśla, opisywany trend wpisuje się w szerszy wzorzec charakterystyczny dla polskich prezydentów po 1995 roku — niemal każda głowa państwa traciła poparcie w miarę upływu czasu, a jedynym wyjątkiem pozostaje Aleksander Kwaśniewski, któremu udało się je zwiększyć. Nawrocki nie jest zatem wyjątkiem od reguły, lecz jej potwierdzeniem, choć skala i tempo spadku zasługują na bliższą analizę.
„Miesiąc miodowy” dobiegł końca
Pierwszym i fundamentalnym wyjaśnieniem jest zjawisko dobrze opisane w naukach o polityce pod pojęciem „miesiąca miodowego” — okresu, w którym wyborcy udzielają nowo wybranemu przywódcy kredytu zaufania, zawieszając część swoich oczekiwań i ocen. Prof. Wojtasik wskazuje, że w przypadku Nawrockiego ten okres trwał wyjątkowo długo, bo niemal rok, co samo w sobie świadczyło o silnym mandacie wyborczym i stosunkowo wysokiej spójności jego elektoratu. Teraz jednak, gdy cykl polityczny wchodzi w fazę normalnego funkcjonowania, a partie zaczynają pozycjonować się z myślą o wyborach parlamentarnych w 2027 roku, prezydent musi zmierzyć się z bardziej wymagającym środowiskiem ocen.
Drugi obszar, który prof. Wojtasik określa mianem „trumpizacji polskiej polityki”, dotyczy stylu komunikacji i wizerunku prezydenta. Zdaniem politologa Nawrocki wzoruje się w pewnych kwestiach na zachowaniach i działaniach amerykańskiego prezydenta Donalda Trumpa — od charakterystycznych póz fotograficznych po ostry, konfrontacyjny język — co w polskich realiach przynosi skutek odwrotny do zamierzonego. Profil polskiego wyborcy jest bowiem, jak podkreśla ekspert, zasadniczo różny od profilu wyborcy amerykańskiego, a polska scena polityczna w znacznie większym stopniu kształtowana jest przez twarde preferencje partyjne niż przez silne emocje powiązane z charyzmatycznym przywódcą.
Elektorat Brauna: ważny, ale nie na teraz
Osobnym wątkiem pozostaje kwestia relacji prezydenta z elektoratem skupionym wokół Grzegorza Brauna, którego udział w prawicowym pakcie senackim Nawrocki miał podobno traktować niechętnie. Pojawiały się głosy, że wyborcy zafascynowani Braunem mogą nie wybaczyć prezydentowi dystansowania się od tej współpracy. Prof. Wojtasik ocenia jednak, że chłodna kalkulacja Nawrockiego w tej sprawie jest wyrazem politycznej racjonalności, a nie słabości — włączenie Brauna do paktu senackiego mogłoby odpychać wyborców centrowych i centroprawicowych, których głosy będą dla prezydenta kluczowe w perspektywie ewentualnej reelekcji w 2030 roku.
Skrajny elektorat alt-prawicowy, mimo że hałaśliwy i medialnie widoczny, nie dysponuje w Polsce alternatywą wyborczą w drugiej turze wyborów prezydenckich — i w decydującym momencie i tak zagłosuje na kandydata prawicy, którym najprawdopodobniej pozostanie Nawrocki. Politolog formułuje w związku z tym jasną rekomendację strategiczną: jeśli prezydent myśli poważnie o drugiej kadencji, powinien teraz konsekwentnie zabiegać o wyborcę centroprawicowego, a nie licytować się z Braunem o względy jego twardego jądra elektoratu.
Kancelaria podkręca przekaz, a prezydent szuka swojego miejsca
Odrębnym problemem jest konfrontacyjny język, jakim posługują się najbliżsi współpracownicy i doradcy Nawrockiego z Kancelarii Prezydenta — z Zbigniewem Boguckim na czele. Prof. Wojtasik tłumaczy ten mechanizm logiką walki o uwagę w określonym segmencie politycznego uniwersum: osoby funkcjonujące w tej przestrzeni muszą mówić rzeczy ostre i kontrowersyjne, bo tylko w ten sposób mogą dotrzeć do swojej publiczności i budować własną pozycję. To nie jest zatem błąd komunikacyjny, lecz świadoma strategia — tyle że strategia obliczona na konkretny, ideologicznie zaangażowany odbiorca, który niekoniecznie pokrywa się z tym umiarkowanym wyborcą, o którego Nawrocki powinien zabiegać.
Pytanie, czy prezydent będzie próbował odgrywać rolę „dobrego policjanta” wobec konfrontacyjnych wypowiedzi swojego otoczenia, pozostaje bez jednoznacznej odpowiedzi. Sam prof. Wojtasik przyznaje, że nie rozumie obecnej strategii komunikacyjnej Nawrockiego i uważa, że trumpizacja wizerunku przynosi prezydentowi straty, a nie zyski. Brak czytelnej i spójnej linii komunikacyjnej może być jednym z istotnych czynników odpowiadających za erozję poparcia.
Donald Tusk i „efekt flagi” jako instrument wyborczy
Paradoksalnie, na tle słabnącego prezydenta rosną notowania kluczowych postaci obozu rządzącego — premiera Donalda Tuska oraz ministra spraw zagranicznych Radosława Sikorskiego. Prof. Wojtasik wskazuje, że Tusk i Koalicja Obywatelska będą w kampanii parlamentarnej 2027 roku świadomie grać na tak zwany efekt flagi — czyli tendencję wyborców do skupiania się wokół sprawującej władzę siły politycznej w obliczu zewnętrznych zagrożeń i niepewności. Przekaz będzie prosty i trafiający do przekonania znacznej części społeczeństwa: głosowanie na obecnych rządzących to gwarancja utrzymania kursu Polski jako kraju zakorzenionego w NATO i Unii Europejskiej. Choć część badaczy kwestionuje siłę tego efektu w realiach Europy Środkowej, politolog jest zdania, że w Polsce — wobec realnych zagrożeń geopolitycznych — mechanizm ten zadziała.
Jeżeli spadek Nawrockiego będzie postępował, beneficjentem tej sytuacji niekoniecznie okaże się jednak Tusk i jego formacja. Prof. Wojtasik wskazuje na potencjał pojawienia się nowego podmiotu politycznego, ulokowanego pomiędzy obecną opozycją a koalicją rządzącą — swoistej nowej „Trzeciej Drogi”, niezwiązanej ani z PSL, ani z Szymonem Hołownią. Jak przypomina politolog, w wyborach parlamentarnych od 10 do 20 procent wyborców podejmuje decyzję o swoim głosie dopiero w ostatnim tygodniu kampanii — to właśnie ten segment, niezwiązany ideologicznie z żadną z istniejących partii, mógłby stać się naturalnym zapleczem dla nowej alternatywy politycznej, której pojawienie się osłabienie Nawrockiego czyni bardziej prawdopodobnym.