Spór o obsadę polskich placówek dyplomatycznych trwa od wielu miesięcy. Jego najnowszy rozdział otworzył minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski, publikując nagranie skierowane do prezydenta Karola Nawrockiego z apelem o podpisanie nominacji ambasadorskich. Odpowiedź nadeszła szybko — i była ostra.
W opublikowanym materiale wideo wystąpił Piotr Łukasiewicz, który od początku września 2024 roku kieruje polską ambasadą w Kijowie jako chargé d’affaires, czyli w zastępstwie pełnoprawnego ambasadora. Na krótkim filmie Łukasiewicz mówi, że „służba w Kijowie jest wyzwaniem i zaszczytem”. Sikorski wykorzystał to nagranie jako argument za pilnym uregulowaniem kwestii nominacji.
Miesiące negocjacji i wypracowane porozumienie
Zanim jednak doszło do tego publicznego apelu, przez kilka miesięcy toczyły się za kulisami rozmowy. Współpracownicy ministra Sikorskiego i prezydenta Nawrockiego prowadzili negocjacje, które — jak wynika z relacji strony prezydenckiej — zakończyły się wypracowaniem porozumienia. Szef Biura Polityki Międzynarodowej prezydenta, Marcin Przydacz, podkreślił, że uzgodnienia były zgodne z obowiązującymi przepisami prawa oraz wieloletnią praktyką w sprawach obsady placówek. Minister Sikorski miał wyrazić zgodę na wypracowane warunki.
Kilka dni później sytuacja się odwróciła. Kancelaria Prezydenta otrzymała z Ministerstwa Spraw Zagranicznych informację, że premier nie akceptuje żadnego porozumienia zawartego z prezydentem. To zdarzenie stało się dla strony prezydenckiej dowodem na to, że minister Sikorski prowadził rozmowy bez rzeczywistego mandatu do podejmowania wiążących decyzji.
Przydacz odpowiada: to Sikorski wywołał kryzys
Na apel ministra spraw zagranicznych odpowiedział Marcin Przydacz. Jego reakcja nie pozostawiała wątpliwości co do oceny sytuacji. „Kryzys w sprawie nominacji ambasadorskich wywołał szef polskiej dyplomacji, łamiąc wszelkie zasady funkcjonujące dotychczas w sprawach obsady placówek” — napisał Przydacz wprost.
W dalszej części swojego wpisu szef Biura Polityki Międzynarodowej sformułował zarzut, który uderza w samą istotę pozycji ministra Sikorskiego w rządzie: „Okazał się pan niewłaściwym podmiotem negocjacji, bez mandatu, bez uprawnienia, bez podmiotowości”. Słowa te wskazują na głęboki problem w funkcjonowaniu strony rządowej — sytuację, w której minister spraw zagranicznych prowadzi rozmowy, lecz ostateczne decyzje zapadają gdzie indziej.
Przydacz nie pozostawił złudzeń co do swojej końcowej oceny. Działania Sikorskiego nazwał wprost „nieczystą grą polityczną”. Do wpisu dołączył zrzut ekranu sugerujący, że minister zablokował go na platformie X — co odczytać można jako symboliczne domknięcie argumentacji: szef dyplomacji apeluje publicznie, lecz zamyka drogę do bezpośredniej wymiany stanowisk.
Suwerenność obsady placówek — spór o więcej niż etykietę
Sprawa nominacji ambasadorskich nie jest wyłącznie technicznym sporem proceduralnym. Dotyka ona fundamentalnego pytania o to, kto w Polsce sprawuje rzeczywistą kontrolę nad polityką zagraniczną. Konstytucja przyznaje prezydentowi istotne prerogatywy w tej dziedzinie, w tym prawo do mianowania i odwoływania ambasadorów. Kohabitacja między prezydentem Nawrockim a rządem premiera Donalda Tuska sprawia, że każda decyzja w tej sferze staje się polem starcia o zakres suwerennych uprawnień głowy państwa.
Polska służba dyplomatyczna czeka. Placówki takie jak ambasada w Kijowie — strategicznie kluczowa w obliczu trwającej wojny na Ukrainie — funkcjonują bez mianowanych ambasadorów. To realne koszty politycznego impasu, który — jak wynika z relacji obu stron — ma swoje źródło nie w złej woli prezydenta, lecz w braku spójności po stronie rządowej.