Rosyjski rynek samochodowy odnotował wyraźne załamanie sprzedaży po kilku miesiącach względnego ożywienia — od marca wyniki systematycznie rosły, co dawało podstawy do ostrożnego optymizmu. Tymczasem kryzys paliwowy, będący bezpośrednią konsekwencją ukraińskich ataków dronów na rosyjskie rafinerie, brutalnie zweryfikował te nadzieje i może zaważyć na wynikach całej drugiej połowy roku.
Skala spadków jest znacząca i obejmuje wszystkie segmenty rynku. Sprzedaż lekkich pojazdów użytkowych (LCV) zmniejszyła się o 10 procent w stosunku do poprzedniego tygodnia — do 1338 sztuk — podczas gdy w ujęciu rocznym wynik ten jest gorszy aż o 19,2 procent. Jeszcze dotkliwiej ucierpiał segment samochodów ciężarowych: tygodniowy spadek wyniósł 15,6 procent, sprowadzając sprzedaż do zaledwie 1010 sztuk, choć w porównaniu rok do roku wynik jest tu nieco mniej dramatyczny i sięga 6,6 procent.
Paliwo jako czynnik blokujący decyzje zakupowe
Siergiej Celikow, szef analitycznej firmy „Autostat”, wskazał wprost na sytuację paliwową jako jedną z kluczowych przyczyn obserwowanego załamania, przestrzegając zarazem, że jej skutki mogą rzutować na wyniki rynku przez całą drugą połowę roku. Jego ocenę potwierdził Aleksiej Podszczekoldin, prezes Rosyjskiego Stowarzyszenia Dealerów (ROAD), który przyznał, że kryzys benzynowy jest już wyraźnie odczuwalny w salonach sprzedaży — klienci wstrzymują decyzje zakupowe do końca lata, czekając na wyjaśnienie sytuacji.
Ankieta przeprowadzona przez „Autostat” ujawniła przy tym interesującą zmianę zachowań konsumenckich: ponad jedna trzecia kierowców zaczęła rzadziej korzystać z samochodów, a część z nich po raz pierwszy poważnie rozważa zakup pojazdu elektrycznego lub hybrydowego jako alternatywy dla aut z silnikami spalinowymi. Trudno ocenić, czy jest to trwała zmiana postaw, czy jedynie reakcja na chwilowy kryzys — choć sam fakt, że pytanie to w ogóle się pojawia, jest symptomatyczny.
Rafinerie na kolanach — dane mówią same za siebie
Źródłem kryzysu jest bezpośrednie uszkodzenie rosyjskiej infrastruktury paliwowej. Na początku lipca anonimowe źródło z branży naftowej, cytowane przez „Kommiersanta”, przyznało bez ogródek, że przywrócenie pełnych mocy przerobowych uszkodzonych rafinerii w ciągu najbliższego miesiąca jest mało prawdopodobne — w lipcu przerób ropy „w najlepszym przypadku” miał utrzymać się na poziomie czerwcowym.
Dane analityków firmy EA Analytics są jeszcze bardziej wymowne: w lipcu wielkość przerobu ropy na rosyjskich rafineriach spadła do najniższego poziomu od 2005 roku. Agencja Reuters podała z kolei, że w drugim tygodniu lipca produkcja benzyny obniżyła się o 35 procent — do 75–80 tysięcy ton dziennie, podczas gdy typowe letnie zapotrzebowanie krajowe wynosi około 115–120 tysięcy ton. Oznacza to strukturalną lukę podażową, której Rosja nie jest w stanie szybko zasypać.
Konsekwencje tego kryzysu wykraczają daleko poza statystyki sprzedaży samochodów. Są one miarą realnych kosztów, jakie rosyjska gospodarka ponosi w związku z prowadzoną przez siebie wojną — kosztów, które coraz wyraźniej odczuwają zwykli Rosjanie przy dystrybutorze i w salonie dealerskim.